Is Gen Z echt zo bezig met duurzaamheid als we denken?

Heeft Generatie Z werkelijk een ‘groener’ bewustzijn dan de generaties voor hen, zoals vaak wordt verondersteld? Of speelt voor de nieuwe generatie ook gewoon de financiële realiteit van alledag een doorslaggevende rol? We zochten het uit.

‘Sneeuwvlokjes’ en ‘rubbertegelkinderen’, vol duurzame voornemens en voorzien van vegan broodtrommels met avocadotoast, nippend aan de haverlatte. Wie houdt van clichés, heeft aan de ‘woke’ Generatie Z een goede. Maar klopt dat clichébeeld ook met de werkelijkheid? Is de jonge generatie echt zoveel meer op duurzaamheid gericht dan de generaties voor hen? Verschillen ze werkelijk zoveel van de andere generaties die nu op de arbeidsmarkt zijn? Een kort onderzoek, aan de hand van 3 vragen.

#1. Is Generatie Z het meest bezig met duurzaamheid?

Ja, thema’s als milieu en duurzaamheid zijn belangrijk voor de carrièrebeslissingen van Nederlandse Gen Z’ers, zo stelt onderzoek van Deloitte. Maar opvallend: dat geldt nog iets meer voor de mensen in de generatie vóór hen, de millennials. Ook doet die generatie in datzelfde onderzoek iets vaker fast fashion in de ban (30 versus 26 procent), en zeggen ze minder vaak het vliegtuig te willen nemen (29 versus 26 procent) of zijn juist vaker bereid om een vegetarisch of veganistisch dieet te volgen (37 versus 35 procent). De kosten van levensonderhoud? Daarover maken beide groepen zich echter ongeveer evenveel zorgen.

Het blijkt niet zozeer dat Generatie Z zich géén zorgen meer maakt over het milieu, eerder is het zo dat voor hen de laatste jaren allerlei andere problemen erbij zijn gekomen, zo stelt het vijfde jaarlijkse onderzoek ‘Duurzaam denken, duurzaam doen’ van Ipsos I&O. Volgens de onderzoekers is bij de huidige generatie eerder sprake van ‘klimaatverlamming’: ze voelen zich overweldigd door ‘systeembarrières’, zien zelden het nut van duurzame keuzes en zien zichzelf (daardoor) vaak ook niet als degene die als eerste aan zet zou moeten zijn op weg naar een duurzame wereld. ‘Het bewustzijn is er wel, de actie alleen niet’, concluderen de onderzoekers. Oftewel: de nieuwe generatie hecht wel belang aan duurzaamheid, maar wil er zelf niet te veel voor laten staan. Eigenlijk net als de generaties voor hen.

#2. Hoe groot zijn de werkelijke verschillen tussen generaties?

Is Generatie Z werkelijk zo anders dan generaties voor hen? Dat valt te bezien. Het is een heel menselijk neigen om te denken dat bepaalde generaties bepaalde kenmerken delen. Maar vaak blijkt uit onderzoek dat het leeftijds- en tijdgeesteffect meestal  sterker is. Dat Generatie Z bijvoorbeeld een lagere werkmotivatie zou hebben dan de generaties voor hen? Onzin, stelt UvA-hoogleraar Ruben van Gaalen. Jongeren vinden werk al veel langer minder belangrijk dan ouderen, stelt de socioloog en demograaf – ook de jongeren van vroeger. Oftewel: het gaat hier meer om een leeftijdseffect dan een generatie-effect. Bovendien zijn álle mensen van álle leeftijden in de loop der tijd werk gemiddeld wat minder belangrijk gaan vinden, zo stelt hij, ook op basis van recent onderzoek. Oftewel: hier speelt dus ook een tijdgeesteffect.

Onderzoek van TNO naar generatieverschillen in mentale gezondheid op het werk laat iets soortgelijks zien. Ja, er zijn relatief veel mensen die rond hun dertigste burn-outklachten ontwikkelen. Maar dat was eigenlijk altijd al zo. En bovendien is het zo dat voor élke generatie de afgelopen jaren de druk op de werkvloer toeneemt en werknemers van álle leeftijden meer belang zijn gaan hechten aan bijvoorbeeld een vast contract.

Daarnaast blijken de verschillen tussen mensen van dezelfde generatie nog altijd een stuk groter te zijn dan de verschillen tussen de ‘generaties’, aldus de TNO-onderzoekers. Dat wordt ook bevestigd in een recente meta-analyse van 143 studies, met gegevens van meer dan 158.000 werknemers. De verschillen tussen generaties blijken hier eigenlijk verwaarloosbaar klein (tussen de 0,1 en 0,2). Overdrijf de vermeende generatie-effecten dus vooral niet, zo stelt deze studie.

#3: Is Gen Z bereid meer in te leveren voor een beter milieu?

Hun idealen vóór hun materiële belangen, dat is het hardnekkige imago dat aan Gen Z kleeft. Strookt de purpose van een organisatie niet met hun eigen overtuigingen? Dan kan de werkgever in kwestie het wel vergeten, zo lees je vaak. Maar klopt dat wel? Zoals wel vaker: ook hier lijkt de realiteit net iets anders in elkaar te zitten. Ook voor Gen Z, of misschien wel júíst voor hen, is het hemd nader dan de rok.

Kijk bijvoorbeeld naar recent onderzoek van ABN Amro onder een groot aantal organisaties en bijna 2.000 praktisch opgeleiden van de nieuwe generatie. Daaruit blijkt dat je Generatie Z niet verleidt met pingpongtafels op kantoor en hippe matcha lattes, maar dat ook voor de meesten van hen meer traditionele zaken als een vast contract, een eerlijk salaris en transparante verwachtingen voorop staan. Eigenlijk net zoals de generaties voor hen.

Uit onderzoek van Stanford University uit 2022 blijkt daarentegen wel weer iets anders: gaat het om bijvoorbeeld beleggingen of hun pensioen, dan blijken twintigers en dertigers van nu wél meer de blik op de verdere toekomst gericht te hebben, en zijn ze wel degelijk eerder bereid tot concessies. De oudere generaties laten hier vooral het financiële rendement prevaleren, maar de jongeren blijken bereid genoegen te nemen met tot wel 10 procent minder opbrengst van hun investeringen als bedrijven hun milieubeleid aantoonbaar zouden verbeteren.

Dit sluit ook wel aan bij het eerdergenoemde Ipsos-onderzoek: Generatie Z is ook daarin nog wel degelijk klimaatbewust, maar tegelijkertijd kampen ze met financiële onzekerheid. Juist in een thema als hun pensioenvoorziening kunnen beide onderwerpen elkaar raken: ze hebben dan niet het gevoel veel ervoor te hoeven laten, maar investeren tegelijkertijd in een wereld die ook in de toekomst voor hen nog leefbaar kan zijn.

Voor werkgevers schuilt hierin een belangrijke les: young professionals zijn wel degelijk bereid tot duurzame keuzes, maar dan wel op hun eigen voorwaarden. Door pensioenopbouw te koppelen aan duurzaam beleggen, spreek je de nieuwe generatie aan op zowel hun financiële zekerheid als hun klimaatgedrevenheid. Dat maakt een ‘groene’ pensioenregeling niet alleen aantrekkelijker, maar bovendien relevanter voor hun toekomstbeeld.

Dit artikel verscheen 7 juli op MT/Sprout.