Garantie! Maar tegen welke prijs?

BeFrank
4 jan 2012

Mensen hebben behoefte aan zekerheid. Deze behoefte aan zekerheid speelt ook bij pensioenen, juist nu de turbulentie op de financiële markten toeneemt. Pensioenuitvoerders spelen in op deze behoefte aan zekerheid door beleggingsfondsen aan te bieden met rendementsgaranties. Mijn inziens is het beter om de onzekerheid weg te nemen met slimme beleggingsoplossingen en heldere communicatie. Waarom? Dat zal ik u uitleggen.

Uit onderzoek van Motivaction (2010) ‘Liever een hoger pensioen dan 100% zekerheid’ blijkt dat:

  • 73% van de Nederlanders zekerheid willen over de hoogte van hun pensioen. De zekerheid mag wat extra kosten.
  • 46% van die mensen wilden meer risico nemen met de pensioenbeleggingen zodra duidelijk wordt wat het effect is van de geboden zekerheid.

Inzicht in de effecten van garanties brengt mensen dus tot andere keuzes. In dit artikel laat ik u graag zien wat de nadelen van de rendementsgaranties kunnen zijn en hoe deze ondervangen kunnen worden met slimme beleggingen en heldere communicatie. Slimme beleggingen bieden meer zekerheid tegen gelijke kosten of dezelfde zekerheid tegen lagere kosten. Kortom: wat zijn de nadelen van garantie en hoe kan het beter?

Garanties zijn kostbaar
Voor rendementsgaranties worden kosten in rekening gebracht. Deze kosten gaan ten laste van de ingelegde premies of het rendement op de beleggingen van het garantiefonds. Het uiteindelijke effect betekent meer zekerheid over een lager pensioenkapitaal. Maar hoeveel kapitaal wilt u inleveren voor extra zekerheid? De gemiddelde huidige tarieven bieden een rendementsgarantie van 3% tegen inlevering van 1,75% van de premie.

Daarbij vragen de huidige pensioenambities, inclusief indexatie, om een beleggingsrendement van 6,5%. Met een garantie van 3% wordt dus niet aan de ambitie voldaan. Er moeten wel erg veel concessies worden gedaan voor de gewenste zekerheid. Garantie is dus kostbaar.

Garanties houden geen rekening met het beleggings- en renterisico
De hoogte van de pensioenuitkering is afhankelijk van zowel de hoogte van het pensioenkapitaal bij pensionering als van de dan geldende rentestand.

Garantiefondsen zijn gericht op een zeker pensioenkapitaal, maar niet op een zekere pensioenuitkering. Door fluctuerende rente heeft een werknemer dus geen zekerheid over het pensioen dat aangekocht kan worden met het garantiekapitaal. Garantie levert vaak niet de zekerheid die de werknemer verwacht.

Garanties zijn een hindernis richting een beter pensioen
Rendementsgarantie geldt op de pensioendatum en alleen bij de huidige aanbieder. Eerder uitstappen, bijvoorbeeld bij waardeoverdracht, betekent soms dat de garantie vervalt. Er is echter wel betaald voor de garantie. Waardeoverdracht kan zo een behoorlijk verlies opleveren. Je zit daardoor min of meer vast aan de huidige aanbieder. Overstappen naar een aanbieder met een beter product tegen lagere kosten, is hierdoor lastiger dan het zou moeten zijn.

Garanties verminderen de betrokkenheid van de werknemers bij hun pensioen
Het effect van rendementsgaranties is dat werknemers zich geen zorgen maken om hun pensioen: “mijn pensioen is toch gegarandeerd?” Dit maakt dat werknemers passief worden ten aanzien van hun pensioen. Dit zorgt vaak voor onaangename verrassingen zodra de pensioenleeftijd bereikt wordt. En dan is het te laat.

Hoe kan het beter?
Hoe kan beter worden omgegaan met risico’s en onzekerheden bij pensioen? Hoe beheersen nieuwe uitvoerders van beschikbare premieregelingen deze risico’s? We bekijken de oplossingen van BeFrank. Een nieuwe, frisse speler op de markt voor collectieve pensioenen.

Beheersing van beleggings- en renterisico
BeFrank belegt pensioenpremies volgens het lifecycle-principe. Door aan het begin wat meer risico te nemen, heeft de werknemer kans op een goed beleggingsrendement. Door de beleggingsmix geleidelijk aan te wijzigen en door meer in pensioenstabilisatiefondsen te beleggen wordt het beleggingsrisico en renterisico geleidelijk afgebouwd.

Stabilisatiefondsen worden meer geld waard als de rente daalt en vice versa. Door de dalende rente van het afgelopen jaar is het rendement van de pensioenstabilisatiefondsen rond de 10% geweest. Zo wordt het effect van de dalende marktrente op de pensioenuitkering vergaand beperkt. Ondanks de lage rente kan zo toch ongeveer hetzelfde pensioen worden aangekocht.

Met deze invulling van lifecycle-beleggen hebben naast alleen de aandelenkoersen ook de rentestanden steeds minder effect op de pensioenuitkering naarmate de pensioendatum nadert.

Individuele keuze tussen rendement en risico
Er is, zoals gezegd, sprake van een afruil tussen rendement en risico. De Pensioenwet stelt met artikel 52 ‘zorgplicht’ dat er een juiste balans moet zijn tussen het risico en het rendement. De vraag “hoeveel pensioenkapitaal wilt u inleveren voor extra zekerheid?” zal echter door iedereen anders worden beantwoord. BeFrank biedt daarom iedere werknemer de keuze uit drie lifecycles. Door het invullen van een risicoprofiel ontstaat inzicht in de persoonlijke voorkeur en met de innovatieve pensioenplanner kan vooraf het effect van de verschillende opties worden bekeken. Indien de werknemer wil switchen van het profiel neutraal naar het profiel defensief, laat de planner op een intuïtieve manier zien dat de verwachte pensioenuitkering wat lager zal uitvallen en dat de mate van zekerheid toeneemt.

Iedere werknemer maakt zo een eigen afweging tussen rendement en risico, waarbij het renterisico en het beleggingsrisico hoe dan ook worden gemanaged.

Voor werknemers die tijdelijk geen beleggingsrisico willen lopen is het in de Zelf Beleggen variant ook mogelijk om het pensioengeld op een renterekening bij BeFrank te zetten. Over het saldo op de rekening vergoed BeFrank een redelijke rente. Het saldo kan op ieder gewenst moment gebruikt worden om beleggingen aan te kopen.

Met de lifecycles inclusief pensioenstabilisatie van BeFrank kunnen de belangrijkste bezwaren van een pensioen op basis van beleggingen worden weggenomen. Het beleggingsrisico en het renterisico wordt goed afgebouwd. Zo ontstaat meer zekerheid over het pensioen en dat tegen lage kosten. Door helder te communiceren ontstaat inzicht in het pensioen.

Daarbij hebben werknemers door het maken van keuzes afgestemd op de persoonlijke voorkeur de regie over hun eigen pensioen. Rendementsgarantie is meestal een duurder alternatief en biedt vaak minder zekerheid dan men vaak denkt.

Folkert Pama, directievoorzitter BeFrank